Shqipëria, një nga vendet e Ballkanit Perëndimor me nivelin më të ulët të kërcënimeve dhe rreziqeve strategjike ndaj paqes dhe demokracisë.
Shqipëria renditet në vendin e 20-të në botë për nivelin më të ulët të kërcënimeve strategjike ndaj paqes dhe demokracisë, sipas Indeksit Normandy për vitin 2025, të përgatitur nga European Parliamentary Research Service. Krahasuar me vitin 2024, vendi ynë ka shënuar progres të dukshëm, duke u ngjitur me gjashtë pikë në renditjen globale. Në këtë raport, vendi ka reflektuar rrugëtimin e qëndrueshëm drejt konsolidimit politik, ekonomik dhe institucional.
Prej fillimit të të viteve ’90, vendi ka ndërmarrë reforma të thella që kanë transformuar shoqërinë dhe shtetin. Hapja e negociatave për anëtarësim në Bashkimin Europian në mars të vitit 2020 është një ndër dëshmitë më kuptimplota të përpjekes së qeverisë shqiptare duke shënuar progres në agjendën europiane.
Shqipëria spikat gjithashtu si një model i tolerancës dhe bashkëjetesës fetare, thekson raporti, një vlerë e rrallë dhe e çmuar në rajon, e cila kontribuon në stabilitetin social dhe politik të vendit. Paralelisht, ekonomia ka shënuar përmirësime të dukshme: rritja e Prodhimit të Brendshëm Bruto nga 2,1 % në vitin 2019 në 3,9 % në vitin 2024, si dhe ulja e borxhit publik nga 74,1 % në vitin 2021 në 54,7 % në vitin 2024, tregojnë një menaxhim më të qëndrueshëm financiar dhe perspektivë pozitive zhvillimi.
Në fushën e sundimit të ligjit dhe bashkëpunimit ndërkombëtar, Shqipëria ka forcuar ndjeshëm partneritetet e saj. Bashkëpunimi me Eurojust, ku Shqipëria është një nga 11 vendet joanëtare të BE-së me prokuror ndërlidhës, nënvizon angazhimin serioz të institucioneve shqiptare në luftën kundër krimit dhe në forcimin e drejtësisë.
Proceset zgjedhore dhe demokratike kanë shënuar përmirësime të vazhdueshme. Zgjedhjet vendore të 14 majit 2023 u vlerësuan si të administruara mirë, ndërsa zgjedhjet parlamentare të 11 majit 2025 u cilësuan si konkurruese dhe të menaxhuara profesionalisht. Këto zhvillime tregojnë pjekuri institucionale dhe një angazhim të vazhdueshëm për përmirësimin e standardeve demokratike.
Në raportin e progresit për vitin 2025, Komisioni Europian vlerësoi qartë përkushtimin politik të autoriteteve shqiptare ndaj objektivit strategjik të integrimit në BE. Po ashtu, u përshëndet përputhja e plotë e Shqipërisë me politikën e përbashkët të jashtme dhe të sigurisë së Bashkimit Europian, përfshirë qëndrimet dhe sanksionet ndaj Rusisë, duke e pozicionuar vendin si një partner të besueshëm dhe të përgjegjshëm.
Hapja zyrtare e negociatave të anëtarësimit në vitin 2022 dhe avancimi i tyre përmes konferencave ndërqeveritare shënojnë hapa historikë në rrugën europiane të Shqipërisë. Si përfituesja më e madhe e asistencës financiare nga BE-ja në rajon, Shqipëria po shfrytëzon këtë mbështetje për të forcuar institucionet, ekonominë dhe sundimin e ligjit.
Sot, Shqipëria paraqitet si një vend me vizion të qartë europian, me stabilitet të rritur dhe me potencial të madh zhvillimi. Rrugëtimi i saj është një shembull pozitiv në Ballkan.
Megjithatë, raporti evidenton se vendi vijon të përballet me sfida ekonomike dhe demokratike. Sipas Indeksit Normandy, rreziku më i madh për Shqipërinë lidhet me vetë proceset demokratike si pasojë e një klime të polarizuar politike.
Pas proceseve demokratike, krizat ekonomike renditen si rreziku i dytë më i madh për vendin, të ndjekura siguria kibernetike dhe ndryshimet klimatike.
Indeksi Normandy është një instrument vlerësimi që analizon nivelin e kërcënimeve strategjike ndaj paqes dhe demokracisë në vende të ndryshme të botës, duke u fokusuar në stabilitetin politik, sigurinë, demokracinë dhe ndikimet e brendshme e të jashtme.
