Shtëpia e Bardhë ka konfirmuar se Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka diskutuar “një sërë opsionesh” për blerjen e Groenlandës, përfshirë edhe përdorimin e ushtrisë amerikane, duke e cilësuar ishullin Arktik si një “prioritet të sigurisë kombëtare”.
Në një deklaratë për BBC-në, Shtëpia e Bardhë theksoi se përdorimi i forcës mbetet gjithmonë një opsion për Komandantin e Përgjithshëm, megjithëse zyrtarë të lartë amerikanë kanë deklaruar se pushtimi nuk është në planet aktuale të administratës Trump.
Deklarata amerikane erdhi vetëm disa orë pasi gjashtë vende evropiane – Mbretëria e Bashkuar, Franca, Gjermania, Italia, Polonia dhe Spanja – së bashku me Danimarkën, lëshuan një deklaratë të përbashkët duke mbështetur sovranitetin danez mbi Groenlandën. Udhëheqësit evropianë theksuan se Groenlanda i përket popullit të saj dhe se çdo vendim për të ardhmen e saj mund të merret vetëm nga Danimarka dhe Groenlanda.
Kryeministrja daneze, Mette Frederiksen, paralajmëroi se çdo veprim agresiv nga SHBA-të ndaj Groenlandës do të shënonte “fundin e NATO-s”, duke rritur ndjeshëm tensionet brenda aleancës ushtarake transatlantike.
Nga ana e tij, kryeministri i Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen, e mirëpriti mbështetjen evropiane dhe bëri thirrje për “dialog të respektueshëm”, duke theksuar se statusi i Groenlandës është i mbrojtur nga e drejta ndërkombëtare dhe parimi i integritetit territorial.
Çështja e Groenlandës është intensifikuar pas ndërhyrjes së fundit ushtarake amerikane në Venezuelë, si dhe pas deklaratave të figurave të afërta me Trump, përfshirë Stephen Miller, i cili tha se qëndrimi formal i qeverisë amerikane është që Groenlanda të bëhet pjesë e SHBA-së.
Sipas burimeve të Reuters, opsionet e shqyrtuara nga Uashingtoni përfshijnë blerjen e plotë të Groenlandës ose krijimin e një Pakti të Asociimit të Lirë. Ndërkohë, Departamenti Amerikan i Shtetit ka deklaruar se SHBA-të janë të interesuara për marrëdhënie ekonomike dhe tregtare të qëndrueshme me Groenlandën.
Groenlanda, me rreth 57 mijë banorë, gëzon vetëqeverisje që nga viti 1979, por mbrojtja dhe politika e jashtme mbeten kompetencë e Danimarkës. Megjithëse shumë groenlandezë mbështesin pavarësinë nga Danimarka, sondazhet tregojnë kundërshtim të fortë ndaj bashkimit me SHBA-në.
Banorët lokalë kanë shprehur shqetësim për retorikën amerikane. “Ne nuk jemi një pronë për t’u pretenduar. Groenlanda i përket popullit të saj,” tha për BBC-në një qytetar nga Ilulissat, duke shtuar frikën për një përshkallëzim të mundshëm të situatës.
