Fiona Hill, ish-drejtoreshë për Europën dhe Rusinë në Këshillin e Sigurisë Kombëtare të Shtëpisë së Bardhë gjatë presidencës së parë të Donald Trump, ka bërë një paralajmërim të fortë për situatën ndërkombëtare.
Ajo thotë se bota po ecën si “në gjumë” drejt një konflikti global që mund të kthehet në Luftën e Tretë Botërore. Sipas saj, Shtetet e Bashkuara po përpiqen të përfshijnë edhe vendet europiane në këtë përplasje. Hill analizon gjithashtu ndikimin që lufta me Iranin mund të ketë në konfliktin në Ukrainë dhe në ekonominë globale të energjisë.
Ajo ngre dyshime për vendimin për të lehtësuar sanksionet ndaj naftës ruse dhe për interesat që mund të fshihen pas tij. Në intervistë, Hill kritikon qasjen e administratës Trump ndaj Ukrainës dhe marrëdhënieve me aleatët. Sipas saj, vendet europiane duhet të kuptojnë situatën dhe të vendosin vetë nëse duan të përfshihen në këtë konflikt.
Çfarë ndikimi ka lufta në Iran mbi Ukrainën, duke filluar nga vendimi për të lehtësuar sanksionet ndaj naftës ruse?
Rritja e çmimit të naftës e ndihmon Moskën, sepse i jep më shumë para për të financuar pushtimin. Por pyetja është nëse ajo është vërtet në gjendje ta shfrytëzojë këtë situatë.
Rusia mund të rrisë prodhimin me kosto të ulët, por nuk është e sigurt nëse mund të gjejë blerës. Për më tepër, problemi i vërtetë i Putinit tani është kriza e rëndë e rekrutimit të ushtarëve.
Si e gjykoni vendimin për të lehtësuar sanksionet ndaj naftës ruse?
Disa e konsiderojnë këtë si një tradhti ndaj aleatëve tanë. Dyshimi është se kjo lidhet me interesa ekonomike të përbashkëta me Moskën në rajonin e Gjirit Persik, jo vetëm me nevojën për të frenuar rritjen e çmimit të naftës.
Por Rusia nuk po i ofron inteligjencë Iranit?
Po, por përgjigjja këtu është se edhe SHBA-të po bëjnë të njëjtën gjë me Ukrainën, kështu që në njëfarë mënyre jemi në të njëjtin nivel. Vendimi është marrë në nivelet më të larta pas takimit të fundit në Florida mes të dërguarit amerikan Witkoff dhe atij rus Dmitriev. Prandaj mund të jetë një hap i bërë për të kënaqur kërkesat e Putinit, ndërsa po negociohet për gjëra të tjera.
Për çfarë gjërash?
Për marrëveshje ekonomike me Rusinë, për të cilat Trump ka folur hapur në disa raste. Nuk bëhet fjalë për paqe ose për një zgjidhje të konfliktit që të marrë parasysh të drejtat dhe aspiratat e popullit ukrainas, apo pasojat për arkitekturën e re të sigurisë për të gjithë.
A është kjo arsyeja që Trump e akuzon Zelenskyn se është pengesë për përfundimin e luftës?
Sepse ai nuk dorëzohet. Zelensky në këtë moment është pak si një zonjë e moshuar që zotëron një apartament në një ndërtesë të Trump dhe nuk pranon presionin për ta liruar atë, që të ndërtohet diçka tjetër. Në këtë administratë gjithçka ka një dimension merkantilist, por në interes të një familjeje ose një grupi të caktuar njerëzish, jo të Shteteve të Bashkuara. Dhe e njëjta qasje zbatohet ndaj të gjithëve, edhe ndaj miqve ose aleatëve si Italia. Duhet të jeni shumë të shqetësuar për këtë.
Si e harmonizon Putini këtë linjë të dyfishtë?
Nga njëra anë ai përfiton nga paratë që vijnë nga rritja e çmimit të naftës. Nga ana tjetër shpreson që Trump të ngecë në Iran, ashtu siç ka ngecur ai në Ukrainë. Situatat janë të ndryshme, por nëse e vini re, kreu i Shtëpisë së Bardhë ka thënë shumë gjëra të ngjashme me ato që ka thënë edhe ai i Kremlinit për të justifikuar dhe menaxhuar ndërhyrjen.
Pra ekziston rreziku i një Vietnami të ri, ku SHBA-ja fiton betejat, por humb luftën?
Pikërisht.
Megjithatë europianët janë ankuar për lehtësimin e sanksioneve
Ne po ecim si somnambulë drejt Luftës së Tretë Botërore, ose të paktën drejt një konflikti që tashmë ka dimension global. SHBA-të po përpiqen t’i vendosin europianët në mbrojtje, për t’i tërhequr në këtë përplasje. Duhet ta kuptoni këtë dhe të vendosni çfarë doni të bëni.
Si mund të veprojnë europianët?
Vendet anëtare të NATO-s duhet të thërrasin nenin 4 për të kërkuar konsultime urgjente mbi luftën, mënyrën se si po zhvillohet dhe objektivat e saj. Kjo mund të bëhet, për shembull, duke u bazuar te raketat e lëshuara kundër Turqisë. Pasi të sqarohen këto pika, europianët duhet të vendosin nëse duan të hyjnë në konflikt apo të qëndrojnë jashtë tij.
