Qeveria shqiptare ka hedhur zyrtarisht hapat e parë drejt asaj që e cilëson si “Shqipëria 2030”. Përmes botimit në Fletoren Zyrtare të Dokumentit të Politikave Prioritare (DPP) dhe Listës Unike të Projekteve, zbardhet harta e rrugës financiare dhe strategjike për vitet e ardhshme. Me një buxhet që për vitin 2026 parashikohet të arrijë në 886.7 miliardë lekë, ambicia është e qartë: integrimi i plotë në BE përmes një ekonomie digjitale dhe të gjelbër.
“Basti” i madh i infrastrukturës, treni dhe korridoret
Transporti mbetet sektori që thith investimet më marramendëse, i orientuar drejt ndërlidhjes rajonale.
Me një kosto prej 750 milionë eurosh, ky konsiderohet projekti më strategjik i dekadës, i cili do të lidhë dy ekonomitë shqiptare në një linjë moderne.
Segmentet si Milot-Balldren (213 mln €) dhe zgjerimi i autostradës Tiranë-Durrës (298 mln €) synojnë të kthejnë Shqipërinë në një nyje kryesore të tranzitit evropian.
Faza e parë prej 390 milionë eurosh shënon zhvendosjen e aktivitetit tregtar drejt një porti të integruar dhe modern.
Energjia dhe siguria, Skavica dhe “Smart City”
Në listën e 114 projekteve, HEC Skavica mban fronin si investimi më i shtrenjtë me 800 milionë euro, i ndjekur nga plane masive për fotovoltaikë në Belsh dhe matës të zgjuar të energjisë (330 mln €).
Ndërkohë, siguria publike po merr një dimension teknologjik. Projekti “Smart City” i Ministrisë së Brendshme, me vlerë 134.4 milionë euro, parashikon instalimin e sistemeve inteligjente të kamerave në të gjithë vendin për të monitoruar krimin dhe trafikun në kohë reale.
Prioritetet sociale, arsimi dhe shëndetësia
Buxheti i vitit 2026 nuk është vetëm asfalt. Shifrat tregojnë një angazhim të shtuar në sektorët humane. Përveç teksteve falas për 220 mijë nxënës, spikat rrjeti i laboratorëve Smart Labs (40 mln €) dhe ndërtimi i Kampusit të ri të UT-së (166 mln €).
Fokus i veçantë te barnat onkologjike me një shtesë prej 1.5 miliardë lekësh dhe mbulimi i paketave të reja spitalore si trombektomia.
Mbrojtja sociale mbetet zëri më i madh buxhetor, duke financuar pensionet, bonuset e lindjes dhe ndihmën ekonomike për 59 mijë familje.
Administrata 2030, drejt një “elite” të re
Reforma në Administratën Publike (2025–2030) synon të krijojë një trupë nëpunësish të motivuar. Me “Paketën e Motivimit”, qeveria premton orare fleksibël dhe rritje pagash për të mbajtur talentet brenda vendit, ndërsa Shkolla e Administratës (ASPA) do të transformohet në një qendër ekselence.
Nga 114 projektet e listuara, një pjesë e konsiderueshme janë ende në kategorinë “Pjesërisht i Maturuar” ose “I Pamaturuar”. Sipas ekspertëve, suksesi i këtij plani ambicioz varet nga aftësia e institucioneve për të prodhuar studime fizibiliteti që bindin partnerët ndërkombëtarë si WBIF dhe Bankën Botërore, të cilët janë financuesit kryesorë të kësaj agjende.
Projekti i hekurudhës Durrës-Prishtinë
Projekti i hekurudhës Durrës-Prishtinë nuk është thjesht një linjë tregtare, por konsiderohet si “projekti i shekullit” për bashkimin ekonomik të hapësirës shqiptare dhe integrimin e Ballkanit Perëndimor në rrjetet evropiane të transportit.
Me një vlerë indikative prej 750 milionë eurosh, ky investim synon të transformojë rrënjësisht mënyrën se si lëvizin njerëzit dhe mallrat midis dy vendeve.
Hekurudha do të shërbejë si një urë lidhëse që shkurton distancat dhe ul kostot e transportit me mbi 50% krahasuar me rrugët tokësore.
Linja parashikohet të jetë rreth 137 kilometra e gjatë (nga ana e Shqipërisë deri në kufi).
Sfida kryesore mbetet ndërtimi i segmentit nga Milioti në Morinë, i cili kalon në një terren të vështirë malor dhe kërkon ndërtimin e tuneleve dhe urave të shumta.
Në Kosovë, linja do të lidhet me rrjetin ekzistues që shkon drejt Prishtinës dhe më tej drejt Merdarit (kufiri me Serbinë), duke u bërë pjesë e asaj që njihet si “Hekurudha e Paqes”.
Rëndësia strategjike, porti i Kosovës në Durrës
Ky projekt e kthen Portin e Durrësit (dhe atë të ri në Porto-Romano) në portin kryesor “de facto” për Kosovën.
Lehtëson lëvizjen e kontejnerëve me mallra nga deti direkt drejt depove në Prishtinë, duke anashkaluar vonesat në pikat doganore rrugore.
Shqipëria dhe Kosova bëhen një bllok i vetëm logjistik, duke rritur peshën e tyre në tregun e Ballkanit dhe duke ofruar një alternativë ndaj porteve të Selanikut apo Tivarit.
Statusi i maturitetit dhe financimi
Sipas dokumentit të fundit të Politikave Prioritare (DPP 2027–2029), projekti ka statusin “Pjesërisht i Maturuar”. Për të kaluar nga letra në kantier, projekti përballet me disa barriera:
Terreni malor i veriut të Shqipërisë kërkon inxhinieri të kushtueshme (tunele të ngjashme me ato të Rrugës së Kombit).
Nevojitet që të dyja qeveritë (Tiranë dhe Prishtinë) të ecin me të njëjtin ritëm në shpronësime dhe në sigurimin e fondeve.
Linja duhet të jetë e elektrifikuar që në nisje për t’u përputhur me standardet e “Transportit të Gjelbër” të BE-së.
