Amerika mund të jetë duke fituar luftën për kontrollin e hapësirës ajrore iraniane, siç na e përsërit çdo ditë presidenti Donald Trump, por po humbet atë të propagandës dhe komunikimit, në favor të Teheranit.
Ky fenomen mund të jetë një nga dëmet anësore më befasuese të kësaj lufte për Uashingtonin. Aq më tepër që Amerika duhet të jetë në pararojë në fushën e komunikimit digjital, pasi e ka shpikur vetë dhe ka një aparat krijues hollywood-ian dhe reklamues të pakrahasueshëm në botë. Megjithatë, asgjë nga këto nuk po shfaqet nga fronti amerikan.
Dinamika e nxitur nga iranianët e “Akhbar Enfejari” (Lajme Shpërthyese) është zhvilluar gradualisht prej disa muajsh dhe më pas është përshpejtuar gjatë luftës falë animacioneve Lego (po, pikërisht kubat e ndërtimit), të realizuara në mënyrë mjeshtërore me aplikacione të inteligjencës artificiale nga teknikë digjitalë iranianë. Videot e shkurtra dhe shumë të shkurtra janë bërë tashmë virale edhe në Perëndim për cilësinë e prodhimit, për shoqërimin me muzikë rap të krijuar enkas si të vinte nga lagjet e varfra amerikane (duke evokuar pothuajse një “revoltë të brendshme”) dhe për një mesazh ironik, por të qartë: një përzierje kërcënimi dhe pretendimi për epërsi morale.
Suksesi i tyre amplifikohet edhe nga mesazhi kërcënues (dhe vulgar) me të cilin përballen: Trump nuk ka pasur kurrë pretendimin apo retorikën e një burrë shteti, por në një nga mesazhet e fundit e ka tejkaluar veten, duke i dërguar “ata bastardë të mallkuar në djall” dhe duke kërcënuar se do t’i “kthejë në epokën e gurit” nëse nuk bëjnë siç thotë ai. E gjitha kjo pa u shqetësuar për popullsinë civile që do të donte ta nxiste në revoltë.
Natyrisht, teokracia iraniane nuk do të bëjë kurrë siç thotë ai, përkundrazi kënaqet kur e dëgjon të flasë në atë mënyrë. Dhe Trump, duke ngritur tonin, ndoshta pa e kuptuar, bie në një kurth vdekjeprurës që ka krijuar aleanca të papritura, reagime morale të paparashikuara dhe akuza shumë të rënda për krime lufte ndaj Uashingtonit që tani, para se ato të ndodhin.
Tashmë është e qartë se në prodhimin e përmbajtjes iraniane ka ndihmë nga Moska, me rafinimin e saj në prodhimin e “trollëve”, dezinformimit dhe lajmeve të rreme, për të pushtuar hapësirën digjitale mediatike në Perëndim dhe për të orientuar opinionin publik drejt një terreni efektiv.
Le të marrim këtë video në Instagram: personazhi biond me kapele të kuqe dhe me pamje djaloshi të trashë, naiv por i keq, është qartësisht Donald Trump. Si një fëmijë kapriçioz pas tavolinës së Zyrës Ovale, ai është gati të shtypë një buton të kuq për të shkatërruar një central elektrik iranian, pasi sapo ka shkatërruar një urë. Imazhi është i shpejtë, i stilit vizatimor, shumë i gjallë dhe plot ngjyra; personazhet dhe ambienti janë rikrijuar si një film Lego i bërë nga inteligjenca artificiale.
Videoja ofron turma ushtarësh iranianë, flamuj, nacionalizëm dhe imazhe që pretendojnë një perandori 5000-vjeçare, forcën morale të kulturës dhe historisë së kombit, slogane rap që sulmojnë Amerikën për atë që ka bërë në Vietnam, ndaj popullsisë zezake (duke e skllavëruar), ndaj indianëve të Amerikës (duke i zhdukur e decimuar) dhe ndaj pjesës tjetër të botës.
Nga ana tjetër, në Iran? Një parajsë tokësore, një harmoni qiellore e frymëzuar nga një qenie superiore, krenari për historinë e vet e përzier me respekt për atë të të tjerëve, me një prekje altruizmi dhe një gatishmëri për sakrificë të diktuar nga një patriotizëm i pafund.
Në video nuk shfaqet kurrë asnjë figurë fetare. Ushtarët Lego iranianë shumohen deri sa bëhen një ushtri e pafundme dhe më pas, gjithmonë nën ritmin e rap-it, shfaqen pasojat e atij vendosmërie që vetëm një përzierje force dhe besimi fetar mund ta arrijë.
Këtu vjen kërcënimi: shohim London Bridge që shembet nga shpërthimet, pastaj Golden Gate në San Francisko dhe menjëherë pas tij Brooklyn Bridge, me mbishkrimin: Epoka e gurit? Persia e Madhe qëndron ende e fortë, duke shkëlqyer. Mesazhi është i qartë: kujdes Perëndim, mund t’ju godasim kudo dhe kur të duam.
Gjithçka është fake, sigurisht, sepse perandoria e madhe persiane nuk ka lidhje me errësirën represive fetare të teokracisë iraniane. Megjithatë, pretendimi për rrënjë dhe lavdi të përbashkët është i hapur, duke sfiduar kompleksin e epërsisë së amerikanëve, të cilët përshkruhen si të varfër në histori dhe kulturë.
Këtu del në pah edhe goditja më e fortë strategjike, e vështirë të realizohej pa ndihmën e Moskës, e cila di të interpretojë ndjenjat e Perëndimit. Këto video shpërndahen nga një koalicion i gjerë: nga Telegrami në Moskë, nga Irani brenda dhe jashtë, por edhe nga aktivizmi i majtë amerikan, si lëvizja “No King”, që organizon protesta në mijëra qytete kundër stilit të Trump. Për ta, mjafton që “mbreti” të duket qesharak.
Fakti që Irani bën shumë më keq deri në vrasjen e vajzave që nuk mbajnë shaminë apo protestojnë bëhet i parëndësishëm në këtë lojë polarizimi politik. Rezultati: miliona njerëz shohin këto video.
Analiza të mediave si New Yorker, Forbes dhe Jerusalem Post sugjerojnë lidhje me regjimin iranian, megjithëse kjo mohohet nga “Explosive News”, që pretendon se është një organizatë e pavarur studentore. Pak kush e beson këtë.
Sipas disa ekspertëve, propaganda iraniane thjesht është përshtatur me kulturën globale të meme-ve, duke e bërë më të përhapshme dhe më efektive. Kjo ka rrënjë historike në mënyrat e komunikimit revolucionar të Iranit, nga gazetat klandestine te kasetat me fjalime që frymëzuan revolucionin e vitit 1979.
Megjithatë, beteja e sotme me algoritme dhe përmbajtje virale është krejtësisht e re. Evolucioni i shpejtë i këtyre videove sugjeron ndihmë të jashtme të specializuar në psikologjinë e audiencës perëndimore.
Çfarë përfundimi mund të nxjerrim? Trollët mbeten trollë dhe lajmet e rreme mbeten të tilla. Pretendimet historike dhe përshkrimet idilike të Iranit nuk kanë bazë logjike. Dhe pikërisht për të frenuar ambiciet bërthamore dhe destabilizuese të Iranit, SHBA ka ndërhyrë.
Megjithatë, opinioni publik ndikohet lehtë. Videot vazhdojnë të qarkullojnë, ndërsa Trump vazhdon me një retorikë agresive dhe të zbrazët në përmbajtje, që gjithnjë e më pak njerëz e besojnë. Edhe nëse Teherani humbet ose dobësohet ndjeshëm, kjo strategji inteligjente, ndonëse e rreme, e komunikimit mund të shkaktojë dëme afatgjata sidomos nëse Trump vazhdon të luajë lojën e tyre.
