Anija ndërhyn në negociata: për Uashingtonin shkelte embargon. Teherani mohon: “Akt piraterie, marinarët pengje”
Është një mister që hedh një hije të gjatë mbi një tryezë negociatash tashmë të pasigurt. Kapja e Touska MV, anijes iraniane të sekuestruar nga SHBA, është në qendër të përplasjes mes palëve në pragun e trazuar të një samiti në Islamabad, i cili mbetet në dyshim.
Shtëpia e Bardhë e ka marrë përsipër aksionin ndaj anijes së mallrave që transportonte “komponentë ushtarakë”, ndërsa Donald Trump ka drejtuar gishtin nga Kina: “Ishte një dhuratë e tyre, jo shumë e këndshme”.
Teherani, përkundrazi, ka akuzuar SHBA-në për “pirateri” në “shkelje të hapur të armëpushimit” dhe ka ngritur alarmin për ekuipazhin, fati i të cilit mbetet i paqartë.
Por le t’i marrim gjërat me radhë. Një anije mallrash me flamur iranian u sekuestrua nga forcat e armatosura amerikane të dielën e kaluar, më 19 prill. Anija kontejnerike i përket një filiali të një kompanie shtetërore iraniane të sanksionuar, Islamic Republic of Iran Shipping Lines (IRISL). Ajo ishte nisur drejt Iranit pasi kishte qenë në Kinë muajin e kaluar.
Anija po lundronte drejt portit iranian të Bandar Abbas, duke sfiduar bllokadën e vendosur nga Shtetet e Bashkuara. Pamje të publikuara të hënën nga Komanda Qendrore e SHBA-ve tregojnë marinsat amerikanë që zbarkojnë në kuvertë në mes të natës, pasi kishin dhënë paralajmërime të përsëritura që u injoruan. E gjithë përplasja ndodhi në ujërat e Ngushticës së Hormuzit, ku tensioni mbetet i lartë për shkak të bllokimit të dyfishtë të rrugëve detare.
Në kuadër të bllokadës së vendosur nga Uashingtoni, Centcom ka përmendur metale, tuba dhe komponentë elektronikë ndër mallrat që mund të kenë përdorim të dyfishtë, si ushtarak ashtu edhe industrial, dhe që mund të konfiskohen. Burime qeveritare të cituara nga New York Times dhe media të tjera amerikane pohojnë se anija transportonte teknologji “dual use”, pra me potencial përdorimi ushtarak, pa hyrë në detaje. Uashingtoni kishte vendosur sanksione ndaj IRISL që në vitin 2019, duke e quajtur “kompania e preferuar e transportit për rrjetet e furnizimit iranian”.
Reagimi iranian erdhi me vonesë dhe u bë publik dje, ku ministria e Jashtme e dënoi incidentin si “akt piraterie dhe shkelje të së drejtës ndërkombëtare”. Gjithashtu, e lidhi sekuestrimin me hezitimin për të dërguar një delegacion në Islamabad: “Nuk kemi besim”.
Në mbrëmje, ministri Araghchi konfirmoi se çështja ishte në qendër të tensioneve: “Bllokada detare ishte një krim lufte dhe shkelje e armëpushimit. Dhe sekuestrimi, një shkelje edhe më e madhe”.
Teherani kërkoi lirimin e menjëhershëm të anijes, marinarëve dhe familjeve të tyre, të cilët i cilësoi “pengje”.
Sa i përket ekuipazhit, informacionet janë të paqarta: Touska ka një kapiten dhe marinarë iranianë, por nuk dihet nëse i gjithë ekuipazhi është me shtetësi iraniane. Dihet se disa anije të IRISL përdorin edhe marinarë pakistanezë.
Pas komenteve sarkastike të presidentit amerikan “një dhuratë kineze, jo shumë e këndshme” fshihet një tjetër enigmë e kësaj ngjarjeje. Sipas të dhënave të faqes Marine Traffic, anija kishte qenë e ankoruar në portin kinez të Taicang, në veri të Shangait, më 25 mars, dhe kishte mbërritur në portin Gaolan, në jug të Kinës, mes 29 dhe 30 marsit.
Sipas analizave satelitore të kompanisë SynMax, anija ngarkoi kontejnerë në Gaolan dhe më pas bëri një ndalesë në Port Klang, në Malajzi, më 11–12 prill, ku mori ngarkesa të tjera. Pra, anija ishte e ngarkuar kur arriti në Gjirin e Omanit të dielën. Por me çfarë? Një zëdhënës i ministrisë së Jashtme kineze shprehu shqetësim për “ndërhyrjen e detyruar të SHBA ndaj anijes tregtare me flamur iranian”.
Që nga fillimi i konfliktit më 28 shkurt, inteligjenca amerikane ka sinjalizuar vazhdimisht se Kina mund t’i furnizojë Iranit materiale ushtarake, një akuzë që Pekini e ka hedhur poshtë me forcë./ La Repubblica
