Ideja që Shtetet e Bashkuara të blejnë Groenlandën nuk lindi rastësisht apo papritur gjatë mandatit të parë të Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë.
Sipas ish-Këshilltarit të Sigurisë Kombëtare të SHBA-së, John Bolton, propozimi u vu për herë të parë në tryezë pas ndërhyrjes së një miku të ngushtë të presidentit dhe një biznesmeni të fuqishëm. Siç tha Bolton në një intervistë me Guardian, Trump e thirri atë në Zyrën Ovale një ditë në vitin 2018, gjatë mandatit të tij të parë, për t’i thënë se “një biznesmen i shquar” sapo kishte propozuar që Shtetet e Bashkuara të blinin Groenlandën. Propozimi u përshkrua nga vetë Bolton si shumë i pazakontë.
Biznesmeni, siç mësoi më vonë ish-Këshilltari i Sigurisë Kombëtare, ishte Ronald Lauder, trashëgimtar i perandorisë globale të kozmetikës Estée Lauder, raporton Guardian. Lauder e njeh Trumpin për më shumë se 60 vjet, që nga koha kur të dy ishin aktivë në New York dhe i përkisnin të njëjtit rreth biznesmenësh të pasur. Sipas Boltonit, ai e diskutoi propozimin e Groenlandës drejtpërdrejt me Lauderin. Pas ndërhyrjes së biznesmenit, një ekip i Shtëpisë së Bardhë filloi të shqyrtonte mënyra për të forcuar ndikimin amerikan në territorin e gjerë të Arktikut, i cili është nën kontrollin e Danimarkës.
Bolton beson se ringjallja e idesë nga Trump gjatë mandatit të tij të dytë presidencial është pjesë e mënyrës se si presidenti amerikan merr vendime. Siç vuri në dukje ai, Trump tenton ta marrë informacionin që dëgjon nga miqtë dhe bashkëpunëtorët si të dhënë, edhe kur ai nuk bazohet në rekomandime institucionale. Me kalimin e viteve, propozimi fillestar duket se ka evoluar në ambicie më të gjera. Tetë vjet pas diskutimit të parë, Trump nuk është më i kufizuar vetëm në mundësinë e blerjes së Groenlandës , por thuhet se po shqyrton edhe skenarin e vendosjes së kontrollit me forcë. Në të njëjtën kohë, siç u tha, propozimet politike të Lauder duket se kryqëzohen me interesat e tij të biznesit. Në një kohë kur Trump po përshkallëzon retorikën e tij mbi Groenlandën, biznesmeni amerikan ka fituar interesa tregtare në rajon. Loder është gjithashtu i përfshirë në një konsorcium që kërkon akses në pasurinë minerale të Ukrainës , një zhvillim që, sipas botimit, lidhet me presionin e Trump për një pjesë të burimeve natyrore të vendit të shkatërruar nga lufta.
Lauder ka deklaruar se e ka takuar Trumpin në vitet 1960 , kur ata ndiqnin të njëjtën shkollë elitare biznesi. Pas qëndrimit të tij në biznesin familjar të kozmetikës, ai shërbeu në administratën e Ronald Reagan në Pentagon dhe më vonë si ambasador i SHBA-së në Austri. Në vitin 1989, ai kandidoi pa sukses për kryetar bashkie të Nju Jorkut.
Pas zgjedhjes së Trump në vitin 2016, Lauder dhuroi 100,000 dollarë për mbledhjen e fondeve Trump Victory. Në vitin 2018, kur u ngritën pyetje publike në lidhje me gjendjen mendore të presidentit, Lauder e quajti atë “një njeri me depërtim dhe inteligjencë të jashtëzakonshme”. Po atë vit, Lauder tha se po e ndihmonte Trumpin me “disa nga sfidat më komplekse diplomatike të imagjinueshme”, një referencë që, sipas raportit, përfshinte promovimin e idesë së zgjerimit të ndikimit amerikan në Arktik.
Në vitin 2019, Wall Street Journal zbuloi publikisht interesin e Trump për Groenlandën, duke shkaktuar reagime negative nga udhëheqja daneze. Presidenti amerikan u përgjigj në Twitter, duke postuar një imazh të një Kulle Trump prej ari që ngrihej mbi një vendbanim, të shoqëruar me frazën: “Premtoj të mos ia bëj këtë Groenlandës!”
“Thesar i metaleve të rralla”
Obsesioni i Donald Trump me Groenlandën nuk u kufizua vetëm në mandatin e tij të parë, as pa mbështetjen e Ronald Loder. Shkurtin e kaluar, menjëherë pasi Trump u kthye në Shtëpinë e Bardhë, miliarderi amerikan nxitoi ta mbronte publikisht presidentin kur ai la të hapur mundësinë e një pushtimi ushtarak të ishullit më të madh në botë.
Në një artikull në New York Post, Loder argumentoi se ” ideja e Trump për Groenlandën nuk ishte kurrë irracionale – ishte strategjike “. Siç shkroi ai, “nën akull dhe shkëmbinj fshihet një thesar me metale të rralla, thelbësore për inteligjencën artificiale, sistemet e përparuara të armëve dhe teknologjinë moderne”, duke shtuar se akulli që po tërhiqet po hap rrugë të reja detare që po riformësojnë tregtinë dhe sigurinë globale. Lauder e quajti Groenlandën “epiqendrën e konkurrencës së fuqive të mëdha” dhe argumentoi se Shtetet e Bashkuara duhet të ndjekin një “partneritet strategjik”. Ai tha gjithashtu se ka punuar ngushtë me zyrtarët e biznesit dhe qeverisë së Groenlandës për vite me radhë për të zhvilluar investime strategjike në rajon.
Sipas raportit, që kur Lauder e solli për herë të parë Groenlandën në vëmendjen e Trump në vitin 2018, një zbulim në librin The Divider nga gazetarët amerikanë Peter Baker dhe Susan Glaser, manjati i kozmetikës duket se ka investuar ndjeshëm në territorin e Arktikut.
Të dhënat e korporatave daneze tregojnë se një kompani me seli në Nju Jork me një strukturë aksionare të pazbuluar ka blerë së fundmi një aksion në Groenlandë. Një nga marrëveshjet përfshin nxjerrjen e ujit natyror “luksoz” nga një ishull në Gjirin Baffin. Kur një gazetë daneze raportoi në dhjetor se Loder ishte midis investitorëve , ajo citoi një biznesmen nga Groenlanda të përfshirë në sipërmarrje, i cili vuri në dukje se “Loder dhe bashkëpunëtorët e tij kanë njohuri dhe qasje shumë të mira në tregun e mallrave luksoze”.
E njëjta skemë investimi thuhet se kërkon të gjenerojë energji hidroelektrike nga liqeni më i madh i Groenlandës, me qëllim që të furnizojë me energji një impiant prodhimi alumini. Mbetet e paqartë se çfarë ndikimi do të kishte një marrje e mundshme amerikane e Groenlandës, qoftë përmes një blerjeje, presioni apo edhe ndërhyrjeje ushtarake, në interesat e biznesit të Loder në rajon.
Pasi Trump tha se SHBA-të “kanë nevojë të dëshpëruar” për Groenlandën, pas dërgimit të trupave për të arrestuar udhëheqësin venezuelian, kryeministri i Danimarkës paralajmëroi se veprimi ushtarak nga një anëtar i NATO-s kundër një tjetri do ta shkatërronte aleancën.
Megjithatë, Trump u duk i palëkundur. “Ne do të bëjmë diçka për Groenlandën”, tha ai javën e kaluar, “ose në mënyrën e mirë ose në mënyrën e vështirë”. Pas një takimi në Shtëpinë e Bardhë të mërkurën, Ministri i Jashtëm danez Lars Løkke Rasmussen tha se “ne nuk kemi qenë në gjendje të ndryshojmë qëndrimin amerikan” dhe se “është e qartë se presidenti ka këtë dëshirë për të pushtuar Groenlandën”.
Marrëveshja mbi mineralet e Ukrainës
Përfshirja e dyshuar e Lauder në formësimin e politikës amerikane ngre pyetje në lidhje me konfliktet e mundshme të interesit gjatë mandatit të dytë të Trump dhe mbështetjen financiare të njerëzve në rrethin e tij të ngushtë. Dy djemtë më të mëdhenj të presidentit, Don Jr. dhe Eric Trump, sipas raportit, kanë kryer aktivitete ndërkombëtare biznesi nga Vietnami në Gjibraltar.
Ata vetë argumentojnë se ekziston “një mur i madh” midis bizneseve të tyre dhe rolit të babait të tyre si president. Një zëdhënës i Trump ka deklaruar se “as presidenti dhe as familja e tij nuk kanë qenë të përfshirë dhe as nuk do të përfshihen ndonjëherë në një konflikt interesi”. Megjithatë, sipas raportit, udhëheqësit e huaj kanë lehtësuar pasurimin e familjes presidenciale, ndërsa në të njëjtën kohë duket se sigurojnë favorin e presidentit amerikan.
Loder dukej se u distancua përkohësisht nga Trump në vitin 2022, kur ish-presidenti i atëhershëm priti aktivistin e ekstremit të djathtë Nick Fuentes në resortin e tij Mar-a-Lago. Loder, kreu i Kongresit Botëror Hebraik, e kishte dënuar takimin, duke e quajtur Fuentes një “antisemit fanatik dhe mohues të Holokaustit”.
Megjithatë, pasi Trump u kthye në Shtëpinë e Bardhë , Loder rifilloi mbështetjen e tij financiare. Në mars të vitit 2025, ai dhuroi 5 milionë dollarë për Maga Inc, organizatën e mbledhjes së fondeve të fushatës Trump. Muajin pasardhës, ai thuhet se ishte midis të ftuarve në një darkë ekskluzive me presidentin, me bileta që kushtonin 1 milion dollarë secila. Gjatë së njëjtës periudhë, interesat e biznesit të Loder dukeshin përsëri se përputheshin me politikën e qeverisë amerikane. Një letër e publikuar, e dërguar në nëntor 2023 nga kreu i kompanisë minerare TechMet te Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky, e listoi Loder si anëtar të një konsorciumi që kërkonte të shfrytëzonte një depozitë litiumi në vend .
Loder tha në atë kohë se nuk e kishte diskutuar personalisht çështjen e mineraleve ukrainase me Trump, por se e kishte ngritur atë “për shumë vite” në bisedime me palët e interesuara në Shtetet e Bashkuara dhe Ukrainë. Zyrtarët republikanë kanë mbështetur idenë e aksesit amerikan në burimet natyrore të Ukrainës, me Trumpin që del si mbështetësi i saj më i zjarrtë. Disa javë pas donacioneve të Loder për Maga Inc, Uashingtoni dhe Kievi nënshkruan një marrëveshje për të shfrytëzuar së bashku mineralet ukrainase. Kjo marrëveshje ndihmoi në ruajtjen e mbështetjes së Trump për Ukrainën, pas një përballjeje të nxehtë publike me Zelenskyn në Zyrën Ovale.
