Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, ka nxitur reagime të forta pasi deklaroi se Bashkimi Evropian duhet të “vazhdojë të ëndërrojë” nëse mendon se mund të bëhet i pavarur nga Shtetet e Bashkuara në fushën e sigurisë dhe mbrojtjes.
Komentet e Rutte-s erdhën në një moment tensioni në marrëdhëniet transatlantike, pas përpjekjes së Presidentit amerikan Donald Trump për t’i marrë Groenlandën Danimarkës përmes masave ndëshkuese.
Mosmarrëveshja u konsiderua e paprecedentë dhe e çoi aleancën gati 80-vjeçare në prag të kolapsit, përpara se tensionet të zbuteshin nga një marrëveshje mbi sigurinë në Arktik, e ndërmjetësuar nga vetë Rutte.
Duke folur para anëtarëve të Parlamentit Evropian, Rutte u shpreh se nuk heziton ta lavdërojë Trump-in kur ai “bën gjëra të mira”, duke iu referuar edhe publikimit të mesazheve private mes tyre. Ai theksoi se Evropa nuk ka kapacitetet për t’u mbrojtur e vetme pa mbështetjen amerikane.
“Nëse dikush mendon se Bashkimi Evropian, apo Evropa në tërësi, mund të mbrohet pa SHBA-në, le të vazhdojë të ëndërrojë. Nuk mundemi. Kemi nevojë për njëri-tjetrin,” tha Rutte.
Sipas tij, për të zëvendësuar mbështetjen e Uashingtonit, vendet evropiane do të duhej të shpenzonin deri në 10% të Prodhimit të Brendshëm Bruto për mbrojtjen, nga 5% sa është objektivi aktual. Ai paralajmëroi se kjo do të përfshinte edhe ndërtimin e kapaciteteve bërthamore, me kosto miliarda euro, duke humbur kështu “garantuesin përfundimtar të lirisë”, ombrellën bërthamore të SHBA-së.
Deklaratat e Rutte-s u shpërndanë gjerësisht në rrjetet sociale dhe u komentuan nga analistë dhe përdorues të shumtë.
Në reagim, zëdhënësja kryesore e Komisionit Evropian, Paula Pinho, theksoi se fokusi politik i BE-së mbetet forcimi i elasticitetit dhe rritja graduale e pavarësisë në disa fronte, përfshirë sigurinë dhe mbrojtjen. Ajo përmendi si shembull uljen e varësisë nga importet e energjisë ruse dhe nënvizoi se përpjekje të ngjashme po bëhen edhe në mbrojtje dhe lëndë të para kritike.
Pinho iu referua gjithashtu fjalimit të Presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e cila bëri thirrje për më shumë “pavarësi evropiane” në kushtet e rritjes së paqëndrueshmërisë dhe tensioneve gjeopolitike, duke paralajmëruar edhe një strategji të re sigurie me fokus të veçantë në rajonin e Arktikut.
