Raportime të shumta dhe dëshmi nga studentë rusë sugjerojnë se Moska po përshkallëzon në heshtje një fushatë të gjerë për të joshur dhe ushtruar presion ndaj të rinjve universitarë që t’i bashkohen forcave të saj ushtarake të telekomanduara, në kuadër të luftës në Ukrainë.
Sipas mesazheve të drejtpërdrejta të dërguara për CNN nga studentë në Rusi, presioni në universitete është “kolosal”, me postera rekrutimi të vendosur kudo dhe thirrje të vazhdueshme nga drejtues akademikë për t’u bashkuar me ushtrinë. Për shkak të frikës nga hakmarrja, identitetet e tyre dhe institucionet përkatëse nuk bëhen publike.
Kjo fushatë vjen në një moment kur Kremlini përballet me sfida në rritje për të mbështetur rekrutimin, ndërsa lufta në Ukrainë hyn në vitin e katërt. Edhe pse Rusia ka shmangur një mobilizim të ri të madh si ai i vitit 2022, ekspertët paralajmërojnë për rikthimin e metodave më agresive të rekrutimit.
Ndryshe nga përpjekjet e mëparshme, studentëve u ofrohen kontrata njëvjeçare, shërbim larg vijës së frontit dhe mundësi për të fituar aftësi teknologjike në përdorimin e dronëve. Megjithatë, ekspertët dhe juristët paralajmërojnë se këto janë shpesh premtime të rreme dhe se kontratat mund të jenë të zakonshme dhe pa afat, duke i lidhur studentët për një periudhë të pacaktuar me ushtrinë.
Nga analiza e faqeve të universiteteve dhe mediave sociale, CNN ka identifikuar një fushatë të organizuar që ka nisur fuqishëm që në janar, pas krijimit të një dege të re ushtarake për sistemet pa pilot. Universitetet në të gjithë vendin po publikojnë video rekrutimi, organizojnë leksione me ushtarakë dhe promovojnë aktivitetet e lidhura me ushtrinë.
Institucione prestigjioze si Universiteti Shtetëror i Shën Petersburgut dhe Shkolla e Lartë e Ekonomisë në Moskë janë përfshirë në këtë proces, duke promovuar hapur kontratat ushtarake dhe duke organizuar evente për forcat e dronëve.
Mesazhet rekrutuese janë të përshtatura për të rinjtë, shpesh duke iu drejtuar lojtarëve të videolojërave dhe duke e paraqitur shërbimin ushtarak si një vazhdimësi të aftësive të tyre digjitale. Në disa raste, studentëve u premtohen edhe përfitime financiare të konsiderueshme, përfshirë bonuse që arrijnë deri në dhjetëra mijëra dollarë.
Megjithatë, shumë studentë mbeten skeptikë. Disa prej tyre i thanë CNN se nuk besojnë në këto oferta dhe i konsiderojnë si propagandë. Në disa raste, sipas dëshmive, universitetet po përdorin edhe presion të drejtpërdrejtë, duke kërcënuar me përjashtim studentët që nuk performojnë mirë akademikisht.
Raportimet tregojnë se studentët me detyrime të papërfunduara akademike janë veçanërisht në shënjestër, duke u paraqitur rekrutimi si alternativa e vetme për të shmangur përjashtimin. Disa studentë pretendojnë se janë detyruar të nënshkruajnë kontrata në këmbim të ruajtjes së vendit në universitet.
Ekspertët paralajmërojnë se pas këtyre ofertave fshihet një realitet më i ashpër. Sipas tyre, pasi të nënshkruhet kontrata, individët mund të dërgohen në çdo njësi ushtarake, pa pasur kontroll mbi vendosjen e tyre.
Ndërkohë, të dhënat sugjerojnë se Rusia po përballet me vështirësi në zëvendësimin e humbjeve në front. Sipas vlerësimeve perëndimore dhe deklaratave nga autoritetet ukrainase, humbjet në radhët e ushtrisë ruse mund të kenë tejkaluar ritmin e rekrutimeve në muajt e fundit.
Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, ka konfirmuar ekzistencën e kësaj fushate, duke e cilësuar si një “ofertë të hapur” për një degë të re të ushtrisë. Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se shndërrimi i universiteteve në qendra rekrutimi mund të ketë pasoja politike, duke rritur pakënaqësinë tek të rinjtë.
“Institucionet që dikur konsideroheshin të sigurta tani janë kthyer në burim presioni dhe propagande,” shprehet një student për CNN, duke shtuar se çdo vit situata po bëhet më e frikshme për të rinjtë në Rusi.
