Nga Arben Malaj,
Qeveria, sot dhe pa asnjë vonesë, përmes Ministrisë së Financave dhe Drejtorisë së Përgjithshme të Doganave, duhet të verifikojë zbatimin 100% të rezervave strategjike të naftës dhe nënprodukteve të tjera.
Një kontroll i menjëhershëm duhet të nisë gjithashtu nga KLSH. Raportet pas kontrolleve duhet të jenë të ndara.
Qeveria duhet të deklarojë lehtësitë fiskale për çdo kompani importuese. Pas përfundimit të verifikimeve, qeveria duhet të komunikojë me saktësi dhe përgjegjësi juridike gjendjen aktuale dhe masat që minimizojnë një mungesë të mundshme të karburanteve.
Analiza e Situatës dhe Pasojave
Shtyllat Kryesore të Ndikimit
Energjia dhe Kanali i Hormuzit: Irani ka aftësinë të bllokojë ose të vështirësojë kalimin në Ngushticën e Hormuzit, përmes së cilës kalon rreth 20% e naftës botërore. Çdo tension rrit menjëherë çmimin e fuçisë.
Siguria e Linjave të Transportit: Konflikti rrit kostot e sigurimeve detare dhe detyron anijet tregtare të ndjekin rrugë më të gjata (rreth Afrikës), gjë që shtrenjton çdo produkt të importuar.
Pasiguria e Tregjeve Financiare: Ari rritet, dollari forcohet dhe investitorët tërhiqen nga tregjet në zhvillim (si Ballkani), duke kërkuar “streha të sigurta”.
Gjetjet Kryesore
(a) Globale: Një luftë e hapur mund të çojë çmimin e naftës mbi 100 USD për fuçi, duke rikthyer rrezikun e stagflacionit (rritje e ulët ekonomike me inflacion të lartë).
(b) Evropiane: Evropa, ende e prekur nga kriza energjetike e Ukrainës, do të përballet me rritje të çmimeve të gazit dhe energjisë, duke ulur fuqinë blerëse të konsumatorëve gjermanë dhe italianë, partnerët tanë kryesorë.
(c) Shqiptare: Shqipëria ndikohet përmes “inflacionit të importuar”. Megjithëse prodhojmë naftë, çmimi në pompë diktohet nga bursat ndërkombëtare. Rritja e kostove në Evropë mund të ulë kërkesën për eksportet tona dhe të ndikojë në turizëm.
Rekomandimet Kryesore
Diversifikimi i Burimeve: Shqipëria duhet të përshpejtojë investimet në energjinë e rinovueshme (diell dhe erë) për të ulur varësinë nga luhatjet e çmimeve të importit të energjisë.
Rritja e Rezervave Strategjike: Qeveria duhet të sigurojë që rezervat e naftës dhe grurit të jenë në nivele maksimale për të amortizuar goditjet e menjëhershme të çmimeve.
Mbështetja e Prodhimit Lokal: Subvencionimi i prodhimit vendas (sidomos në bujqësi) për të reduktuar nevojën për importe që vijnë me kosto të lartë transporti.
Elementet e Dobishmërisë së Analizës
Parashikueshmëria: Ndihmon bizneset të planifikojnë buxhetet duke marrë parasysh rritjen e mundshme të kostove të lëndëve të para.
Ndërgjegjësimi i Konsumatorit: Përgatit qytetarët për një periudhë ku kursimi dhe menaxhimi i financave personale bëhet prioritet.
Orientimi i Investimeve: Sugjeron që investimet në sektorë elastikë (si teknologjia apo energjia e gjelbër) janë më të sigurta se ato të varura nga logjistika globale.
Stabiliteti Social: Kuptimi i burimit të rritjes së çmimeve ndihmon në shmangien e panikut dhe reagimeve të nxituara në treg.
Vendimmarrja Politike: Ofron një kornizë për hartuesit e politikave për ndërhyrje me paketa sociale për shtresat më të rrezikuara përpara se kriza të thellohet.
