Nga Mario Platero, Corriere della Sera
Në befasinë e sulmit të natës të SHBA-së ndaj bazave ushtarake në Iranin jugor ndërsa negociatat e paqes janë duke u zhvilluar në Doha, ekziston një dallim i rëndësishëm semantik: Komanda Qendrore e Pentagonit foli për “vetëmbrojtje”, jo për “luftë”.
Një mesazh i qartë për Teheranin që po i zvarrit: nëse nuk e përshpejtojmë përfundimin e negociatave të paqes sipas kushteve tona, vetëmbrojtja mund të shndërrohet në një ofensivë ushtarake në shkallë të gjerë.
Ndërkohë, Izraeli ka intensifikuar sulmet e tij kundër Hezbollahut në orët e fundit, pavarësisht marrëveshjeve të paqes që supozohet se përfshijnë Izraelin dhe Hezbollahun. Dhe flitet për sulme shumë të ashpra.
Ky zhvillim ofron kontekst dhe përforcon atë që po ndodhte të shtunën në mëngjes, kur delegacionet u larguan nga Pakistani, komunikimet ishin bllokuar dhe forcat amerikane lëvizën nëpër teatrin e Gjirit sikur të ishin gati për një sulm, duke rritur tensionet në një kulm të etheve. Ky sulm më i fundit synon të sqarojë se qëndrimi amerikan në ato orë para marrëveshjes nuk ishte thjesht “pozicionim” (për qejf), por përkundrazi kishte për qëllim të sinjalizonte se ata do të ishin seriozë nëse negociatat nuk do të materializoheshin. Dhe në të vërtetë, të shtunën në mbrëmje, Trump njoftoi, edhe një herë çuditërisht, se një marrëveshje paqeje ishte e afërt.
Megjithatë, është e qartë se gjërat nuk po shkojnë mirë. Në këtë skenar gjithnjë në ndryshim, tani është e pamundur të bëhen parashikime logjike, veçanërisht pasi strategjia negociuese iraniane e padepërtueshme, e zgjuar dhe e patrembur është e përbërë nga pasioni i Donald Trump për të papriturën. Duke parë prapa, postimi i Presidentit në Truth on Sunday, kur negociatat e paqes dukeshin se po realizoheshin, me pranimin e vetë Iranit, hedh edhe një herë dritë mbi paparashikueshmërinë e kësaj ngërçi midis Iranit dhe Uashingtonit: meme përshkruante një krah aeroplani me një bombë gjigante gati për t’u hedhur, së bashku me mbishkrimin: “FALEMINDERIT PËR VËMENDJEN TUAJ NDAJ KËSAJ ÇËSHTJEJE!” “Faleminderit për vëmendjen tuaj ndaj kësaj çështjeje.” Çfarë donte të thoshte? Një mesazh për njerëzit e brendshëm? E morëm shpjegimin 24 orë më vonë me këtë sulm ndaj vendeve të lëshimit të raketave dhe anijeve iraniane që përpiqeshin të vendosnin mina, pavarësisht ndalimit të vendosur nga armëpushimi.
Është e mundur që Irani dhe Shtetet e Bashkuara të jenë të gatshme të përpiqen me mirëbesim të arrijnë një marrëveshje, por qëndrimet e tyre mbeten të largëta. Dhe tensionet, me pasojat e tyre të mundshme luftarake, janë të larta. Uashingtoni kërkon hapjen e Ngushticës së Hormuzit pa pagesë dhe dorëzimin e uraniumit të pasuruar iranian për shkatërrim. Teherani pranon se Hormuzi do të rihapet, por vazhdon të flasë për një taksë – shënim, jo për “kalimin”, i cili do të ishte i paligjshëm sipas ligjit ndërkombëtar detar, por për “shqetësime mjedisore”. Lidhur me energjinë bërthamore, Irani nuk e përmend kurrë uraniumin e pasuruar, por pranon se çështja bërthamore do të zgjidhet brenda 30 deri në 60 ditëve.
Fjalë të bukura, por si? A po i ngre Teherani rreziqet sepse është i bindur se Trump nuk do të sulmojë? Kush do të duhet të pranojë kushtet e tij? Megjithatë, Kina është gjithashtu kundër një Irani të pajisur me armë bërthamore dhe e urren përhapjen. Sipas lajmeve të fundit, vetë Xi, gjatë samitit të Pekinit me Trump, ngriti zërin në mënyrë të pazakontë për personalitetin e tij kur trajtoi një temë që nuk ishte planifikuar në bisedimet dypalëshe – tranzicioni i mundshëm i Japonisë në një arsenal bërthamor – duke i shprehur Trump zhgënjimin e tij të thellë për këto thashetheme. Me një Iran bërthamor, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Arabia Saudite së shpejti do të bëheshin gjithashtu bërthamore. Atëherë, pse Japonia, e ekspozuar ndaj sulmeve të mundshme nga Koreja e Veriut bërthamore, do të mbetej duarkryq? Kjo është arsyeja pse thuhet se Pekini i ka bërë presion Iranit që të hapet për paqe me Amerikën.
Megjithatë, sulmi demonstrativ i djeshëm konfirmon vështirësitë dhe na kthen te dy mosmarrëveshjet: Hormuzi dhe ai bërthamor.
Sipas thashethemeve autoritare, në përgjigje të presionit të Pekinit, Irani ka bërë një lëshim të rëndësishëm në përgatitje për Dohën: do t’ia hiqte dorë Kinës nga uraniumi i pasuruar, një propozim që megjithatë u refuzua menjëherë nga Shtëpia e Bardhë.
